Πώς να αποκτήσει κανείς αρετή;

Ἀνηφορίζοντας ἀπὸ τὴ Γεθσημανὴ στὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν, συναντᾷ κανεὶς τὸ μοναστῆρι τοῦ 
ἀββᾶ Ἀβραμίου. 

Σ᾿ αὐτὸ τὸ μοναστῆρι ἡγούμενος ἦταν ὁ ἀββᾶς Ἰωάννης ὁ Κυζικηνός. Τὸν ρωτήσαμε λοιπὸν 
κάποια μέρα: 
 

«Ἀββᾶ, πῶς μπορεῖ νὰ ἀποκτήσει κανεὶς ἀρετή;» 
 

Καὶ μᾶς ἀπάντησε ὁ Γέροντας: 
 

Ο διάβολος είναι αδύναμος (Η όμορφη αγρυπνία)

Μια φορά, όταν ήμουν στο Κελλί του Τιμίου Σταυρού, πέρασα μια πολύ όμορφη αγρυπνία! Είχαν μαζευθή την νύχτα πολλοί δαίμονες επάνω στο ταβάνι. Στην αρχή χτυπούσαν με βαριές δυνατά και μετά θορυβούσαν, σαν να κυλούσαν κούτσουρα μεγάλα, κορμούς δένδρων. Σταύρωνα το ταβάνι και έψαλλα “Τον Σταυρόν σου προσκυνούμεν, Δέσποτα...” (5). Τελείωνα, άρχιζαν τα κούτσουρα πάλι. “Τώρα, είπα, θα κάνουμε δυο χωρούς! Έναν εσείς με τα κούτσουρα από πάνω και έναν εγώ από κάτω!” Άρχιζα εγώ, σταματούσαν αυτοί. Μια φορά έψαλλα “Τον Σταυρόν σου προσκυνούμεν...”, την άλλη “Κύριε, όπλον κατά του διαβόλου τον Σταυρόν σου ημίν δέδωκας...” (6). Πέρασα την πιο ευχάριστη νύχτα με ψαλμωδία και, όταν λίγο σταματούσα, συνέχιζαν αυτοί με την ψυχαγωγία! Την κάθε φορά όλο και διαφορετικό έργο θα παρουσιάσουν!...

- Όταν ψάλλατε την πρώτη φορά, δεν έφυγαν;

- Όχι. Μόλις τελείωνα εγώ, άρχιζαν εκείνοι. Ναι, έπρεπε να βγάλουμε αγρυπνία και οι δυο χοροί! Ήταν μια όμορφη αγρυπνία! Έψελνα με καημό! Πέρασα καλές μέρες!...

Έμπρακτη αλλαγή

Πατερικό σχόλιο  στο Ευαγγέλιο της Κυριακής της Σαμαρείτιδος     «Αφήκεν ουν την υδρίαν αυτής η γυνή και απήλθεν εις την πόλιν». Ανώτερη και υψηλότερη των σωματικών φροντίδων φαίνεται η πολύανδρη μέχρι χθες γυναίκα. Αυτή που εύκολα πολλές φορές είχε κατανικηθή από τις ηδονές, τώρα δεν υπολογίζει τη σωματική της ανάγκη..., αλλά σφυρηλατεί άλλη συνήθεια μέσα της με τη βοήθεια της πίστεως. Έτσι αμέσως μελετώντας πώς θα εφαρμόση την αγάπη, που κατέχει την πρώτη θέση στις αρετές, και τη φιλαλληλία, άρχισε να τρέχη γρήγορα προς την πόλη, για να εξαγγείλη και σε άλλους το αγαθό που συνέβη σ' αυτήν. Διότι, όπως είναι φυσικό, ψιθύριζε σιγά και μυστικά στο νου της ο Σωτήρ τα λόγια: «Δωρεάν ελάβετε, δω­ρεάν δότε». Ας διδασκώμαστε με τούτο να μη ζηλεύουμε εκείνον τον οκνηρό δούλο, που για την οκνηρία του έχωσε στη γη το τάλαντο, αλλά ας φροντίζουμε να το αυξάνουμε με την εργασία. Αυτό έκαμε και πολύ καλά μάλιστα και η πολυσυζητημένη αυτή γυναίκα και κοινοποιεί στους άλλους το αγαθό που συνέβη σ' αυτήν.   (Άγ. Κύριλλος Αλεξανδρείας)

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΘΕΟΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ - Ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης

Η οδός του χριστιανού σε γενικές γραμμές είναι τέτοιας λογής.

Στην αρχή ο άνθρωπος προσελκύεται από το Θεό με τη δωρεά της χάρης, κι όταν έχει πια προσελκυσθεί, τότε αρχίζει μακρά περίοδος δοκιμασίας. Δοκιμάζεται η ελευθερία του ανθρώπου και η εμπιστοσύνη του στο Θεό, και δοκιμάζεται «σκληρά».

Στην αρχή οι αιτήσεις προς το Θεό, μικρές και μεγάλες, ακόμη και οι παρακλήσεις πού μόλις εκφράζονται, εκπληρώνονται συνήθως με γρήγορο και θαυμαστό τρόπο από το Θεό.

Όταν όμως έλθει η περίοδος της δοκιμασίας, τότε όλα αλλάζουν και σαν να κλείνεται ο ουρανός και να γίνεται κουφός σ' όλες τις δεήσεις.

Οσιος Κυριακος ο Αναχωρητης

Σκίλλης ἀμύνη, Κυριακέ πικρίᾳ

Γεῦσιν γλυκεῖαν, ᾗ θανεῖν κατεκρίθης

Σκιλλοβὀρος δ’ ἐνάτῃ μῦσεν εἰκάδι Κυριακός

Κυριακός ὁ Ὅσιος Πατὴρ ἡμῶν ἐγεννἠθη εἰς τὴν Κόρινθον τῆς Πελλοπονήσσου, τὸ ἔτος υμη΄ (448), βασιλεύοντος ἐν Κωνσταντινουπόλει τοῦ αυτοκράτορος Θεοδοσίου τοῦ Μικροῦ. καὶ ὁ μὲν πατήρ του ἦτο πρεσβύτερος τῆς ἐν Κορίνθῳ Ἐκκλησίας, Ἰωάννης ὀνόματι, ἡ δὲ μήτηρ του ἐκαλεῖτο Εὐδοξία, ἦτο δὲ ἐπίσκοπος Κορινθίων ὁ ἀπὸ μητρὸς θεῖος του Πέτρος, ὅστις καὶ τὸν ἔκαμεν Ἀναγνώστην. Ἀναγινώσκων λοιπὸν συχνάκις ὁ μακάριος Κυριακὸς τὰς Ἱερὰς Γραφάς, ἐθαύμαζε πῶς ὁ Θεὸς ἐξ ἀρχῆς ᾠκονόμησε καὶ ἐποίησε τὰ πάντα διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, καὶ πῶς ὑπερεδόξασε τοὺς εὐαρεστήσαντας αύτῷ παλαιοὺς Δικαίους καὶ Προφήτας. μάλιστα δὲ ἐξίστατο, συλλογιζόμενος τὰ ὅσα γράφει τὸ Ἱερὸν Εὐαγγέλιον.

Ο αόρατος πόλεμος, Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου

 ...Και αν εσύ είσαι αδύνατος και κακοµαθηµένος, ενώ οι εχθροί σου είναι δυνατοί και πολλοί, πολύ περισσότερες είναι οι βοήθειες εκείνου που σε έπλασε και σε λύτρωσε και ασύγκριτα δυνατώτερος είναι ο Θεός στον πόλεµον αυτόν, όπως γράφτηκε· «Ο Κύριός σου είναι κραταιός και δυνατός στον πόλεµο» (Ψαλµ. 23,8)...

Με ποιο τρόπο ξηµερώνοντας πρέπει να βγαίνει στη μάχη 

το πρωί ο στρατιώτης του Χριστού για να πολεµά




Αφού ξυπνήσεις το πρωί και προσευχηθείς αρκετή ώρα λέγοντας, Κύριε, Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν µε, το πρώτο πράγµα που πρέπει να σκεφθείς είναι αυτό:

Περί ἐλέγχου συνειδήσεως

Ὁ καθένας ἀπό τούς δουλωμένους στήν ἁμαρτία καί τά πάθη ,ὅταν ἐλέγχονται ἀπό τή συνείδησή τους , ἐπειδή αἰσθάνονται βάρος καί δυσφορία, μοιάζουν πρῶτα νά τήν κλειδώνουν ,ὅπως ὁ Ἡρώδης φυλάκισε τόν Ἰωάννη, μήν θέλοντας νά τήν ἀκοῦν. Ὅταν δέ ἐξαρτηθοῦν τελείως ἀπό τήν Ἡρωδιάδα πού παράνομα συγκατοικεῖ μέ αὐτούς, δηλαδή τήν ἁμαρτωλή θέληση, τότε διαγράφουν καί τόν ἔμφυτο λόγο τῆς θείας χάρης , τήν συνείδησή τους δηλαδή , καταργώντας την τελείως , ἀλλά καί ἀπιστοῦν καί ἀντιτίθενται στήν Θεόπνευστο Γραφή, ἀσυνείδητοι πρός τά πάντα καί πολέμιοι τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ, ὅπως ὁ Ἡρώδης στόν Ἰωάννη.

Άγ. Γρηγόριος ο Θεολόγος - Λόγος ME΄ εις το Πάσχα (απόσπασμα)

[...] 

24. Αν είσαι Σίμων Κυρηναϊος, σήκωσε το σταυρό και ακολούθησέ Τον. Αν σταυρωθείς μαζί Του ως ληστής, γνώρισε το Θεό σαν ευγνώμων δούλος. Αν κι ' Εκείνος λογιάσθηκε με τους ανόμους για χάρη σου και την αμαρτία σου, γίνε συ έννομος για χάρη Εκείνου. Προσκύνησε αυτόν που κρεμάσθηκε στο σταυρό για σένα, έστω κι αν κρέμεσαι κι εσύ. Κέρδισε κάτι κι απ' την κακία. Αγόρασε τη σωτηρία με το θάνατο. Μπες με τον Ιησού στον Παράδεισο, ώστε να μάθεις από τι έχεις ξεπέσει. Δες τις εκεί ομορφιές. Άσε το ληστή που γογγύζει, να πεθάνει έξω μαζί με τη βλασφημία του. Κι αν είσαι Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας, ζήτησε το σώμα απ' το σταυρωτή. Ας γίνει δικό σου αυτό που καθάρισε τον κόσμο.

Διάλογος μεταξύ του Αγ. Μάξιμου του Καψοκαλύβη και του Αγ. Γρηγορίου του Σιναϊτη

 Ανταμώνοντας ο θείος Γρηγόριος ο Σιναΐτης τον άγιο Μάξιμο και συνομιλώντας με αυτόν, ανάμεσα στα άλλα του λέει και τούτο: 

«Σε παρακαλώ, τιμιότατε πάτερ, να μου πεις, κρατάς τη νοερά προσευχή;» 

Κι εκείνος χαμογέλασε λίγο και του λέει: 

«Δε θα σου κρύψω, τίμιε πάτερ, το θαύμα της Θεοτόκου πού έγινε σ' έμενα. Εγώ από τη νεότητα μου είχα πολλή πίστη στην Κυρία μου Θεοτόκο και την παρακαλούσα με δάκρυα να μου δώσει αυτή τη χάρη της νοεράς προσευχής. Μία μέρα πήγα στο ναό της, καθώς είχα συνήθεια, και την παρακαλούσα πάλι με άμετρη θερμότητα καρδιάς· κι εκεί πού ασπαζόμουν με πόθο την αγία της εικόνα, ευθύς αισθάνθηκα στο στήθος μου και στην καρδιά μου μία θερμότητα και φλόγα, ή οποία ήρθε από την αγία εικόνα και δεν με έκαιγε, άλλα με δρόσιζε και με γλύκαινε κι έφερνε στην ψυχή μου μεγάλη κατάνυξη. Από τότε πλέον, πάτερ, άρχισε ή καρδιά μου να λέει από μέσα την προσευχή και ο νους μου να γλυκαίνεται στην ενθύμηση του Ιησού μου και της Θεοτόκου μου και να έχει πάντοτε την ενθύμηση τους. Και πλέον από εκείνο τον καιρό δεν έλειψε ή προσευχή από την καρδιά μου· συγχώρεσε με.»

Αληθώς Ανέστη! - Αγ. Ιωάννης Χρυσόστομος

Η πλάνη πάντα αυτοκαταστρέφεται και, παρόλο που δεν το θέλει, στηρίζει σε όλα την αλήθεια. Πρόσεξε: Έπρεπε ν' αποδειχθεί ότι ο Χριστός πέθανε και τάφηκε και αναστήθηκε. Ε, λοιπόν όλα αυτά τα κατοχυρώνουν οι ίδιοι οι εχθροί! Εφ' όσον έφραξαν με τον βράχο και σφράγισαν και φρούρησαν τον τάφο, δεν ήταν δυνατό να γίνει καμιά κλοπή. Αφού όμως δεν έγινε κλοπή και εν τούτοις ο τάφος βρέθηκε άδειος, εί­ναι ολοφάνερο και αναντίρρητο ότι αναστήθηκε. Είδες πως και μη θέλοντας στηρίζουν την αλήθεια;

Χαρισματική Οδός - Ερμηνεία στον βίο του οσίου νείλου του Καλαβρού

Φθάσας δέ τινα ποταμὸν καὶ εἰσελθὠν τοῦ περάσαι αὐτόν, τότε ἔγνω τὴν τοῦ Θεοῦ ὁδηγοῦσαν αὐτόν ἀντίληψιν βοηθοῦσαν αὐτῷ καὶ πρὸς τὸ οἰκεῖον ἄγουσαν βούλημα.

Ο όσιος άφησε τα χρεή του, την γυναίκα του, το παιδί του, πήρε μόνον τον πυρετό του και ξεκίνησε για το μοναστήρι. Μέχρι την στιγμή εκείνη δεν είχε καμία αντίληψι εκ μέρους του Θεού, καμία αίσθησι της βοήθειάς Του. Ο Θεός τον απήγαγε και αυτός δεν είχε δοκιμάσει ακόμη τη δύναμί Του. Τον επισκέφθηκε αργότερα η χάρις του Θεού, αλλά χωρίς ο ίδιος να την κερδίση, και χωρίς να φαίνεται ως μεγαλούργημα του Θεού.

Λόγος περί του διατί ο χριστιανισμός δεν πρέπει να αλλάζει με τους καιρούς - Αγίου Θεοφάνους του Εγκλείστου

Έφθασε στ' αυτιά μου ότι, καθώς φαίνεται, θεωρείτε τα κηρύγματά μου πολύ αυστηρά και πιστεύετε ότι σήμερα κανένας δεν θα έπρεπε να σκέπτεται έτσι, κανένας δεν θα έπρεπε να ζη έτσι και επομένως κανένας δεν θα έπρεπε μα διδάσκη έτσι. Οι καιροί έχουν αλλάξει!
      

Πόσο χάρηκα που το άκουσα. Αυτό σημαίνει ότι ακούτε προσεκτικά ό,τι λέγω, και όχι μόνο ακούτε, αλλά και είστε διατεθειμένοι να το τηρήσετε. Τι περισσότερο θα μπορούσαμε να επιθυμήσουμε εμείς που κηρύττουμε όπως διαταχθήκαμε και όσα διαταχθήκαμε;
        

Περί των τριών τρόπων της προσευχής - Άγιος Συμεών ο νέος Θεολόγος

Ένα Πατερικό κείμενο, αφιερωμένο πρώτα σε μένα τον αμαρτωλό και υπερήφανο που νομίζω πως χωρίς κόπο θα σώσω την ψυχή μου και στη συνέχεια σε όλους αυτούς τους προοδευτικούς που προσπαθούν είτε να αλλοιώσουν το χριστιανικό φρόνημα με νεωτερισμούς της νέας εποχής, είτε αν δεν καταφέρνουν αυτό,  προσπαθούν να κρατήσουν την πίστη μέσα σε θεωρητικά και φιλοσοφικά πλαίσια, χωρίς να την ζουν πραγματικά.

Γιὰ τὴν Μνησικακία - Ἅγιος Δωρόθεος.

Ἕνας ἀπό τούς Πατέρες, ὁ Εὐάγριος, εἶπε ὅτι οἱ μοναχοί δέν πρέπει νά ὀργίζονται ἤ νά στενοχωροῦν κανέναν. Καί πάλι εἶπε: Ἄν κάποιος χαλιναγωγήσει τό θυμό, χαλιναγωγεῖ τούς δαίμονες. Ἄν ὅμως ἔχει νικηθεῖ ἀπ’ αὐτό τό πάθος, εἶναι τελείως ξένος ἀπό τή μοναχική ζωή[1] καί ἄλλα σχετικά.Τί λοιπόν πρέπει νά ποῦμε ἐμεῖς γιά τόν ἑαυτό μας, πού δέν σταματᾶμε μόνο στό θυμό καί στήν ὀργή, ἀλλά πολλές φορές φτάνουμε καί μέχρι τή μνησικακία; Τί ἄλλο, παρά τό νά πενθήσουμε γι’ αὐτή τήν ἐλεεινή καί ἀπάνθρωπη κατάστασή μας.

Το Ιερό Λείψανο του Αγίου Λουκά Αρχιεπισκόπου Κριμαίας στον Ι. Ναό Αγίου Νεκταρίου Βούλας στις 28 Φεβρουαρίου 2010.

Η νηστεία κατά τoυς Πατέρες της Εκκλησίας

NΗΣΤΕΙΑ ΚΑΙ ΑΓNΕΙΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ NΟΥ

1. Noῦς καὶ σῶμα ἁγνὸ γιὰ τὴν ἐπάξια πρoσέγγιση τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων.

Ἡ ἁγνεία τoῦ σώματoς καὶ τoῦ νoῦ εἶναι μιὰ ἀπὸ τὶς σημαντικώτερες πρoϋπoθέσεις γιὰ τὴν ἕνωσή τoῦ ἀνθρώπoυ μὲ τὸν Θεὸ· oἱ καθαρoὶ λoγισμoί, oἱ ἀπαλλαγμένoι ἀπὸ κάθε ρυπαρὴ ἐπιθυμία καὶ ἐνθύμηση. Στὴν πρώτη πρὸς Κoρινθίoυς ἐπιστoλὴ ὁ Ἀπόστoλoς τῶν Ἐθνῶν θὰ τoνίσει· «τὰ βρώματα τῆ κoιλίᾳ καὶ ἡ κoιλία τoῖς βρώμασιν. ὁ δὲ Θεὸς καὶ ταύτην καὶ ταῦτα καταργήσει. τὸ δὲ σῶμα oὐ τῇ πoρνείᾳ, ἀλλὰ τῷ Κυρίῳ, καὶ ὁ Κύριoς τῷ σώματι» [1], ἐνῶ λίγo πιὸ κάτω καὶ πάλι τoνὶζει: «φεύγετε τὴν πoρνείαν. πᾶν ἁμάρτημα ὃ ἐὰν πoιήσῃ ἄνθρωπoς ἐκτὸς τoῦ σώματoς ἐστὶν, ὁ δέ πoρνεύων εἰς τὸ ἴδιoν σῶμα ἁμαρτάνει. ἢ oὐκ oἴδατε ὅτι τὸ σῶμα ὑμῶν ναὸς τoῦ ἐν ὑμῖν Ἁγίoυ Πνεύματoς ἐστίν, oὗ ἔχετε ἀπὸ Θεoῦ, καὶ oὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν; ἠγoράσθητε γὰρ τιμῆς. δoξάσατε δὴ τὸν Θεὸν ἐν τῷ σώματι ὑμῶν καὶ ἐν τῷ πνεύματι ὑμῶν, ἅτινα ἐστὶ τoῦ Θεoῦ.»[2]

Ευγένεια

Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας, βαθειά καλλιέργησαν την ευγένεια.
      
Η έρημος που κατοικήθηκε από Ασκητές, μετεβλήθη σ' ένα απέραντο σαλόνι από ανθρώπους αληθινά ευγενείς και ανωτέρους.
Ευγένεια δεμένη, με όλο τον πλούτο της χριστιανικής των καρδιάς.
Μερικά δείγματα γραμμένα από μια γνήσια ψυχή της ερήμου, τον Άγιο Ισαάκ τον Σύρο, φανερώνουν το βάθος και την έκταση αυτής της λαμπρής αρετής.
      

Με την παράθεση μερικών απ' αυτά, θα κλείσωμε και το θέμα μας.

Περί της μεγάλης αξίας της ταπεινοφροσύνης και του υψηλού βαθμού της

Θέλω να ανοίξω το στόμα μου, αδελφοί, και να ομιλήσω περί του υψηλού θέματος της ταπεινοφροσύνης, αλλά κατέχομαι από φόβο, σαν άνρθρωπος που γνωρίζει ότι πρόκειται να ομιλίση περί Θεού με την μέθοδο των λογισμών του. Διότι η ταπεινοφροσύνη είναι στολή της θεότητος. Πράγματι ο ενανθρωπήσας Λόγος αυτήν ενεδύθηκεκαι δι᾽αυτής ενώθηκε μ᾽ εμάς στο σώμα μας. Όποιος την εφόρεσε αφομοιώθηκε αληθινά με εκείνον που κατέβηκε απ´το ύψος του και εκάλυψε την αρετή της μεγαλωσύνης του και εσκέπασε την δόξα του με την ταπεινοφροσύνη, για να μην καταφλεχθή η κτίσις με τη θέα του.

Λόγος περί Νήψεως - Ερμηνεία στον άγιο Ησύχιο

Σὺν πᾶσι δὲ τοῖς καλοῖς αὐτοῦ, οἶς ἡμῖν ὑπέδειξε, μετὰ τὸ βάπτισμα ἀνελθών εἰς τὴν ἔρημον, μετὰ νηστείας ἄρχεται πάλης νοητῆς, τοῦ διαβόλου ὡς ἀνθρώπῳ ψιλῷ αὐτῳ προσελθόντος (Ματθ. 4,3).

Εγώ όμως, λέγει ο άγιος, θα σας αναφέρω ένα μόνον στοιχείο: Την μετά νηστείας πάλη στην έρημο μετά το βάπτισμά του.

Το γεγονός αυτό μας θυμίζει το κοριτσάκι εκείνο που είχε βαπτίσει ο άγιος Πορφύριος, το οποίο είναι υπόδειγμα, προϋπόδειγμα της μοναχικής πολιτείας. Το βάπτισε ο άγιος μέσα στους διωγμούς και, επειδή λόγω των διωγμών έπρεπε να κρύβεται, του λέγει: Παιδί μου, εγώ σήμερα ζω, αύριο μπορεί να με σκοτώσουν - οι άγιοι δεν ακρύβοντο βεβαίως για να μην μαρτυρήσουν αλλά διότι τους εχρειάζετο η Εκκλησίας -, γι᾽αυτό θέλω να σε ασφαλίσω. Αφού Βαπτίσθηκες, να παντρευθής τώρα έναν καλόχριστιανό, για να σου παρέχη ασφάλεια. Το παιδάκι παραξενεμένο απάντησε: Γέροντα, δεν με παντρέψατε; Όλο αυτό το μεγαλείο του βαπτίσματος τί ήταν; δεν είπατε πώς είναι γάμος; πάλι θα με παντρέψετε; πήρα διαζύγιο από τον πρώτο Νυμφίο; Τότε συγκινημένος ο άγιος Πορφύριος, αγκάλιασε το κοριτσάκι, το φίλησε και του λέγει: «Ναι, παιδί μου, έχεις δίκαιο. η μοναχική πολιτεία είναι ο τρόπος διατηρήσεως του Νυμφίου, τον οποίον ασπασθήκαμε κατά την βάπτισί μας». Έτσι, μόλις βγήκε από τα νερά του βαπτίσματος, του έδωσε το μοναχικό σχήμα.

Πορεία κάτω από το Σταυρό

Για τον πνευματικόν άνθρωπο έχει πολλή σημασία εκείνο που αναφέρει ο αββάς Ισαάκ για τον αββά Ποιμένα στο «Γεροντικό». Καθόμασταν, λέγει, με τον αββά Ποιμένα  κάποτε και εργαζόμασταν στο εργόχειρό μας. Σε μια στιγμή τον βλέπω να βυθίζει το βλέμμα τοηυ στο μάκρος του ορίζοντα, σάμπως να 'θελε μόνο με το νου του να βλέπει κο όχι με τα μάτια του κορμιού του. Πραγματικά, έπρεπε κάτι πολύ σπουδαίο να βλέπει με το νου του, γιατί απολησμονήθηκε πέρα για πέρα κ' ο όψη του πήρε την έκφραση της «χαρμολύπης», δηλ. χαράς μαζί και λύπης. Τα μάτια του βυθίζονταν ολοένα και πιο βαθιά σε κάποιο δυνατό αγάπημα της ψυχής του, και σε λίγο, άρχισαν να τρέχουν ασταμάτητα δάκρυα. Για ώρα πολλή τον κοίταζα κ' εγώ κ' εθαύμαζα την έκστασή του, μα δεν τολμούσα να του μιλήσω. Όταν πια ξανάρχισε το εργόχειρό του, τον παρακάλεσα να μου πει που ήταν ο λογισμός του τόσης ώρα. Τότ' εκείνος μου αποκρίθηκε με σιγανή φωνή: «ο εμός λογισμός, όπου η αγία Μαρία η Θεοτόκος έστηκεν και έκλαιεν επί του Σταυρού του Σωτήρος. καγω ήθελον πάντοτε ούτω κλαίειν».

Όσοι γνωρίζουν κάπως την φιλολογία των αγίων Πατέρων της Εκκλησίας μας, ξέρουν καλά ποια θέση έχει ο Σταυρός στην ορθόδοξη θεολογία. αυτό μπορείτο ιδεί κανείς στα έργα των αγίων Πατέρων, και στη λειτουργική μας ποίηση, και στη ζωή ων τέκνων της Εκκλησίας μας, που ψάλλουν τις γιορτές του Σταυρού:

Σταυρός, ο φύλαξ πάσης της οικουμένης,

Σταυρός, η ωραιότης της εκκλησίας.

Σταυρός, βασιλέων το κραταίωμα,

Σταυρός, πιστών το στήριγμα

Σταυρός, αγγέλων δόξα,

και τον δαιμόνων το τραύμα

Καταλαβαίνει τώρα κανείς, πόσην άγνοια και πόση προκατάληψη πρέπει να έχουν οι δυτικοί θεολόγοι, όταν κατηγορούν την ορθόδοξη θεολογία πως αγνοεί τάχα το μυστήριο του Σταυρού. Αλλ' ας αφήσουμε την άκαρπη φιλολογία, για να πλησιάσουμε, όσο μας επιτρέπει ο χρόνος κ' οι ασθενείς δυνάμεις μας, το μυστήριο του Σταυρού, και να δούμε ποιος είναι ο δρόμος που περνάει κάτω από τον ίσκιο του Σταυρού, και τον οποίο πρέπει ν' ακολουθεί ο χριστιανός, για να βρει τη λύτρωσή του και τη σωτηρία της ψυχής του.

*     *     *

Ο τρισμακάριστος και πανσεβάσμιος Σταυρός του Κυρίου είναι για το χριστιανό το ιστίο, λέγει η αγία Συγκλητική, που μ' αυτό μονάχα μπορούμε να περάσουμε το πέλαγος της ζωής: «τον Σταυρόν αντί ιστίου τανύναντες, αδεώς τον πλουν εκτελέσωμεν». Πραγματικά , δίσως το Σταυρό, ο χριστιανός δεν θα ΄χε τη δύναμη να προχωρήσει στη ζωή, ν' αγωνιστεί σκληρά με τους πειρασμούς και το σατανά, και να νικήσει στο τέλος, έχοντας όπλον ακαταμάχητον τον τίμιο Σταυρό. Γιατί δεν είναι τ' απλόι ξύλο ή το σημείο του σταυρού, που κάνει αδιάφορα ο άνθρωπος, μας η μυστική δύναμη που έρχεται από τη θυσία και το πανάγιον αίμα του Εσταυρωμένου, εκείνο που γιγαντώνει στον αγώνα του το χριστιανό, που έχει σύμμαχο το Σταυρό. Όπως η σημαία, που δεν έχει παρά μόνο ένα κομμάτι από χρωματιστό ύφασμα, μας κάμνει στο πέρασμα ή στο θέαμά της ν' αναρριγούμε όλοι γιατί θυμούμαστε τα ιερά και τα όσια της πολυβασανισμένης μα ένδοξης Πατρίδος μας - έτσι και με το Σταυρό: ο νους μας πηγαίνει στο Γολγοθά και στέκεται νοερά, όπου ο νους του αββά Ποιμένος, μαζί με την Παναγία κλαίει από αγάπη για τον Εασταυρωμένο, και πίνει απ' την ανοιχτή θεία πληγή τη ζωή, που εβλάστησε για να λυτρωθούν όλοι οι αμαρτωλοί. Αν δεν ιδεί το Σταυρό σαν πίδακα και κρατήρα θείου νέκταρος και αίματος που σώζει, ο χριστιανός δεν έχει καλά τις πνευματικές αισθήσεις του. Και δεν μπορεί να καταλάβει τι νόημα κρύβουν οι στίχοι των Χαιρετισμών του Σταυρού:

Χαίρε, ότι ανυψούμενος συνανυψοίς νυν ημάς.

Χαίρε, ότι προσκυνούμενος καθαγιάζεις τας ψυχάς

Αν ιδεί, όμως, το μυστήριο του Σταυρού μέσα απ' τις πατερικές θέσεις του σωτηριολογικού δόγματος της εκκλησίας μας, θα ιδεί όλη η ζωή του να κρέμεται απ' το Σταυρό του Χριστού, το αιματόβρεχτο φλάμπουρο κάθε πιστού. Η πείνα κ' η δίψα του, να τελειώνουν στο Σταυρό. Η αγωνία του να σβήνει στο Σταυρό. Τα προβλήματά του, να φωτίζονται απ' το πονεμένο φως του Σταυρού. Τα βάσανά του και οι πόνοι του, να ξαλαφρώνουν μπροστά στην πίκρα και την απερίγραπτην  οδύνη του Σταυρού. Οι βρωμιές κ' οι παλιανθρωπιές των βαναύσων που τον περιβάλλουν, να παίρνουν απ' το ζωομύριστον ξύλον μια εύοσμη και γλυκεία ευωδία. Και να αισθάνεται, πως ο Σταυρός έχει γίνει γι' αυτόν η θύρα των μυστηρίων και η ουρανοστήριχτη σκάλα, απ' την οποία θ' ανεβεί στη μακαριότητα των ουρανών, χωρίς να μπορούν να τον εμποδίσουν οι δαίμονες. Ας θυμηθούμε εδώ το περίφημο  πατερικό απόφθεγμα του «Γεροντικού». Ο άγιος Ιωάννης ο Βοστρηνός, που είχε λάβει το ιδιαίτερο χάρισμα και εξουσία να βγάζει απ' τους δαιμονισμένους τα δαιμόνια, ρώτησε μια μέρα τους δαίμονες, που είχαν στήσει την κατοικία τους σε μερικές νεαρές κοπέλες  και τις τυρρανούσαν και τις βασάνιζαν σκληρά: «Ποια πράγματα φοβείσθε από των χριστιανών;» Κ' εκείνοι του αποκρίθηκαν: «Έχετε όντως τρία πράγματα μεγάλα. εν μεν, όπερ φορείτε εις τον τράχηλον υμών (δηλ. τον άγιον Σταυρόν). και εν, όπερ λούεσθε εις την Εκκλησίαν (δηλ. το άγιον Βάπτισμα). και εν, όπερ τρώγετε (δηλ. την θεία Κοινωνία) εις την σύναξιν». Έτσι, απ' την απάντηση των ίδιων των δαιμόνων, φαίνεται πως τα φοβερότερα όπλα του χριστιανού, που φοβούνται και δεν μπορούν να τ' αντιμετωπίσουν οι αιώνιοι αντίπαλοί μας και εχθροί της σωτηρίας μας, είναι ο τίμιος Σταυρός, το άγιον Βάπτισμα και η θεία Κοινωνία - όταν, βέβαια, τα «φυλάσσωμεν καλώς».

Εισαγωγή στο Τριώδιο - Πορεία κάτω από το Σταυρό (σελ. 222-225)

Π.Β. Πάσχου

ΕΡΩΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ - Β έκδοσις - Βελτιωμένη

Αποστολική Διακονία

Π.Β. ΠΑΣΧΟΣ

• Βιογραφικό

Ο Π.Β. Πάσχος (Πασχάλης-Παντελής Β. Πάσχος) γεννήθηκε στη Λευκοπηγή Κοζάνης το 1933. Ποιητής, θεολόγος. Τελείωσε το Γυμνάσιο Κοζάνης και σπούδασε Θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1965 φεύγει με υποτροφία για μεταπτυχιακές σπουδές στο Παρίσι, όπου εκπονεί και την πρώτη του διδακτορική διατριβή στη βυζαντινή φιλολογία. Μετά συνεχίζει την ειδίκευση στη βυζαντινή υμνογραφία στο Πανεπιστήμιο της Oξφόρδης και κατόπιν μεταβαίνει στη Γερμανία για να συνεχίσει εκεί τις σπουδές του. Κατά τη διάρκεια της εκεί παραμονής του, τον καλεί ο αείμνηστος Καθηγητής Ανδρέας Φυτράκης να επιστρέψει και να εργαστεί κοντά του στη Θεολογική Σχολή. Έτσι, το 1972 διορίζεται και εργάζεται ως επιμελητής, ενώ παράλληλα ολοκληρώνει και τη δεύτερη διδακτορική του διατριβή. Τακτικός καθηγητής Αγιολογίας-Υμνολογίας στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, θα αποχωρήσει το έτος 2000 λόγω ορίου ηλικίας.

  http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=462&t=1111